Oto Ekspertizde Egzoz Gazı Neden İçeride Kalır? Havalandırma ve Fan Sorunları
Egzoz gazının etkili şekilde uzaklaştırılması için yalnızca genel havalandırma yapılması yeterli olmayabilir. Egzozun kaynağı olan egzoz borusundan doğrudan emiş yapılması, uygun çapta hortum kullanılması ve fanın kanal sisteminin toplam direncini karşılayabilecek kapasitede seçilmesi gerekir.
Bu nedenle oto ekspertiz fanları değerlendirilirken fanın yalnızca hava debisine değil, egzoz emiş sistemiyle birlikte oluşturacağı gerçek çalışma koşullarına da bakılmalıdır.
Oto Ekspertizde Egzoz Gazı Neden Araç Çevresinde Birikir?
Oto ekspertiz alanında egzoz gazının araç çevresinde birikmesinin temel nedeni, gazın kaynağında yeterince hızlı yakalanamamasıdır. Araç çalışırken egzoz borusundan çıkan gaz, uygun bir emiş sistemiyle doğrudan dışarı taşınmazsa kısa sürede çalışma alanına yayılabilir.
Genel ortam fanları havayı hareket ettirebilir ancak egzoz gazını kaynağında yakalayamayabilir. Bu durumda gaz, araç çevresinde ve çalışanların solunum bölgesinde kalabilir. Kapıların açık olması da tek başına yeterli kontrol sağlamayabilir. Hava akışının yönü, rüzgâr, araç konumu ve çalışma alanının yapısı egzoz gazının farklı noktalarda birikmesine neden olabilir.
Egzoz gazı içinde karbon monoksit gibi renksiz ve kokusuz gazlar bulunabilir. Bu nedenle yalnızca kokuya bakılarak ortamın güvenli olduğu düşünülmemelidir. Çalışanlarda baş ağrısı, baş dönmesi, sersemlik veya mide bulantısı gibi belirtiler görülüyorsa araç çalıştırma durdurulmalı ve alan hızla havalandırılmalıdır.
Oto ekspertiz alanlarında en etkili yaklaşım, egzoz gazını araçtan çıktığı noktaya mümkün olduğunca yakın şekilde emerek dışarı atmaktır. Genel havalandırma sistemi, bu yerel emiş sistemini destekleyebilir ancak onun yerine geçmemelidir.
Egzoz Emiş Hortumu Araca Nasıl Konumlandırılmalı?
Egzoz emiş hortumu, aracın egzoz çıkışına mümkün olduğunca yakın ve gazı doğrudan yakalayacak şekilde konumlandırılmalıdır. Hortumun egzoz borusuna gevşek şekilde yaklaşması veya egzoz çıkışından uzak kalması, gazın bir bölümünün emiş sistemine girmeden ortama yayılmasına neden olabilir.
Hortumun araç egzozuna bağlanma şekli, araç tipi ve egzoz çıkışının yapısına göre değişebilir. Bu nedenle bağlantı aparatı egzoz borusuna uygun olmalı ve motor çalışırken yerinden çıkmayacak şekilde sabitlenmelidir.
Hortum yere sürtünmemeli, araç tekerleklerinin hareket alanında bulunmamalı ve sıcak yüzeylerle temas etmemelidir. Egzoz gazının sıcaklığı ve hortumun kullanım koşulları dikkate alınarak uygun malzeme seçilmelidir.
Birden fazla egzoz çıkışı bulunan araçlarda yalnızca tek bir noktadan emiş yapılması yeterli olmayabilir. Egzoz gazının hangi noktalardan çıktığı kontrol edilmeli ve gerekiyorsa bağlantı sistemi buna göre düzenlenmelidir.
Egzoz emiş hortumu araca takılmadan önce emiş fanının çalıştığı ve hava akışının doğru yönde olduğu kontrol edilmelidir. Hortum bağlantısı yapıldıktan sonra sistemin egzoz gazını gerçekten dışarı taşıyıp taşımadığı da gözlemlenmelidir.
Uzun veya Dar Egzoz Hortumu Çekişi Düşürür mü?
Uzun ve dar egzoz hortumları, fanın karşılaştığı basınç kaybını artırır. Hortum uzunluğu arttıkça hava akışının yüzeyle temas ettiği alan artar ve sürtünme kaybı yükselir. Hortum çapı küçüldüğünde ise aynı gaz miktarının daha yüksek hızla taşınması gerekir.
Bu durum fanın daha yüksek basınç üretmesini gerektirir. Fan gerekli basınç kapasitesine sahip değilse hortumun araç egzozuna yakın olmasına rağmen çekiş düşük kalabilir.
Hortumun kıvrılması veya ezilmesi de hava geçiş alanını azaltır. Özellikle zeminde sıkışan, keskin şekilde bükülen veya araç hareketi sırasında gerilen hortumlarda emiş performansı düşebilir.
Egzoz emiş hattı mümkün olduğunca kısa, doğrudan ve uygun çapta tasarlanmalıdır. Gereksiz uzatmalar ve keskin dönüşler azaltılmalıdır. Hortumun fan kapasitesiyle uyumlu olması, sistemin araçtan çıkan gazı etkili şekilde taşıyabilmesi açısından önemlidir.
Bir fanın katalogda belirtilen serbest hava debisi, uzun ve dar bir hortum bağlıyken elde edilecek gerçek debiyi göstermeyebilir. Bu nedenle fan seçerken hortum, bağlantı aparatı, kanal uzunluğu ve dışarı atış noktası birlikte değerlendirilmelidir.
Kanal Uzunluğu ve Dirsekler Ekspertiz Fanının Performansını Nasıl Etkiler?
Egzoz gazı fanının bağlı olduğu kanal hattı uzadıkça sistemin toplam direnci artar. Kanal uzunluğuna ek olarak kullanılan her dirsek, redüksiyon, bağlantı parçası ve çıkış kapağı da basınç kaybı oluşturur.
Fan kanal hattının başında çalışıyor olsa bile, uzun ve çok dönüşlü bir sistemde egzoz gazı dışarıya yeterli hızla taşınamayabilir. Bu durumda araç yakınında gaz birikmesi devam ederken fanın çalıştığı düşünülebilir.
Özellikle fan çıkışına veya girişine çok yakın keskin dirsekler, hava akışının dengesini bozabilir. Kanal çapının fan bağlantısından küçük olması da basınç kaybını artırır. Kanal bağlantılarında kaçak bulunması halinde fanın ürettiği havanın bir bölümü dışarı atılmadan sistemden kaçabilir.
Kanal hattı tasarlanırken mümkün olduğunca az dirsek kullanılmalı, geçişler kademeli yapılmalı ve bağlantı noktaları sızdırmaz olmalıdır. Dışarı atış noktası da hava akışını engellemeyecek şekilde konumlandırılmalıdır.
Ekspertiz fanının gerçek performansı, fan ile birlikte kanal sisteminin tamamına göre değerlendirilmelidir. Fan eğrisi üzerinde sistemin ihtiyaç duyduğu debi ve basınç değerleri kontrol edilmeden yapılan seçimlerde egzoz tahliyesi yetersiz kalabilir.
Oto Ekspertiz Fanının Yetersiz Olduğu Nasıl Anlaşılır?
Oto ekspertiz fanının yetersiz olduğu düşünülüyorsa önce fan dışındaki unsurlar kontrol edilmelidir. Egzoz emiş hortumunun araç egzozuna doğru konumlanıp konumlanmadığı, hortumda ezilme veya tıkanıklık bulunup bulunmadığı ve bağlantı aparatının kaçak yapıp yapmadığı incelenmelidir.
Fan çalışırken araç çevresinde egzoz gazı birikmeye devam ediyorsa emiş noktası yeterince etkili olmayabilir. Hortum egzoz çıkışından uzaksa veya aracın egzoz gazı farklı noktalara dağılıyorsa fanın çekişi yeterli görünse bile gaz tamamen yakalanamayabilir.
Daha sonra kanal uzunluğu, dirsek sayısı, kanal çapı ve dışarı atış hattı değerlendirilmelidir. Filtre kullanılan sistemlerde filtrenin kirlenmesi de fanın debisini düşürebilir. Fan motoru çalışıyor olsa bile kirli filtre nedeniyle sistemin toplam direnci yükselmiş olabilir.
Fan kapasitesinin gerçekten yetersiz olup olmadığını anlamak için sistemin ihtiyaç duyduğu hava debisi ve toplam basınç kaybı hesaplanmalıdır. Fanın performans eğrisi bu değerlerle karşılaştırılmalı ve fanın gerçek çalışma noktasında yeterli debi sağlayıp sağlamadığı kontrol edilmelidir.
Egzoz gazı tahliye sistemlerinde yalnızca fanın çalışıp çalışmadığına bakmak yeterli değildir. Emiş hortumunun araçla bağlantısı, kanal hattının direnci, dışarı atış noktası ve ortam havasının yenilenmesi birlikte değerlendirilmelidir. Endüstriyel havalandırma sistemleri yaklaşımında olduğu gibi, kirletici kaynağa mümkün olduğunca yakın noktadan emiş yapılması ve kirli havanın çalışanların solunum bölgesine yayılmadan uzaklaştırılması gerekir.